ابتداى رشد و گسترش بود ، به تبيين عقلانى بنيان‌هاى دينى در چارچوب شرع و قرآن پرداخت و فرمود : « از آنچه در قرآن است ، پا فراتر مگذاريد » . « 1 » نيز در حديث ديگرى فرمود : خداوند بالاتر و بزرگ‌تر از آن است كه كسى بتواند به حقيقت صفت او برسد . پس او را همان‌گونه كه خودش توصيف كرد ، بشناسيد و از غير آن دست برداريد . « 2 » اين سخن به مذهب اعتزال اشاره دارد كه در صدد است همه چيز را از روزنه تنگ عقل تبيين كند . در مقابل اين گروه كه به افراط در استنادجويى به عقل در تبيين گزاره‌هاى دينى روى آورده بودند ، با پذيرش اصل جايگاه عقل در دين ، به نقد افراطى آن پرداخت و از طرف ديگر به سطحىنگرهايى كه يكسره به احاديث بدون توجه به جعليات و دست‌اندازى يهوديان و منحرفان ، آن را مورد استفاده قرار مىدادند نيز مقابله كرد . گفتنى است در اين عرصه نيز احاديث پرارجى از آن امام عليه السلام به يادگار مانده است . تاريخ امامت امام رضا عليه السلام امام على بن موسى عليه السلام در روز يازدهم ذىقعده سال 148 هجرى تولد يافت و در آخر صفر سال 203 به شهادت رسيد . ايشان از سال 183 به مدت بيست‌سال منصب امامت الهى را براساس وصيت امام كاظم عليه السلام و به امر الهى عهده‌دار گرديد . مادر وى نجمه نام داشت كه او را تُكْتَم نيز مىخواندند . « 3 » امام رضا عليه السلام از سال 201 وارد مرو شد و به مدت دو سال در دارالخلافه سكونت گزيد كه به‌ظاهر عهده‌دار منصب ولايتعهدى مأمون عباسى بود . بعد از شهادت امام كاظم عليه السلام گروه اندكى از شيعيان با انكار درگذشت امام كاظم عليه السلام به امامت ايشان به‌عنوان مهدويت باقى ماندند كه از آنان به گروه « واقفيه » ياد مىكنند . اين گروه با اعتقاد به مهدويت يا قائميت امام كاظم عليه السلام باعث انحراف در شيعه شدند و پس از مدتى نيز به دليل نبودِ پشتوانه نظرى و رهبرى سرگردان ماندند ؛

--> ( 1 ) . محمد بن يعقوب كلينى ، الكافى ، ج 1 ، ص 102 . ( 2 ) . همان ، ص 105 . ( 3 ) . بنگريد به : همان ، ص 486 ؛ ابومحمد حسن بن موسى نوبختى ، فرق الشيعة ، تصحيح محمدصادق آل بحر العلوم ، ص 96 .